Van khí Helium là gì: "Bùa hộ mệnh" của đồng hồ lặn biển sâu chuyên nghiệp

Van khí Helium là gì và cơ chế bảo vệ đồng hồ lặn biển sâu ra sao? Khám phá giải pháp kỹ thuật từ chuyên gia. Xem ngay chi tiết!

Van khí Helium là gì: "Bùa hộ mệnh" của đồng hồ lặn biển sâu chuyên nghiệp

Đối với những tín đồ đam mê dòng đồng hồ lặn (Dive Watch), hình ảnh một chiếc van nhỏ nằm ở góc 9 giờ hoặc 10 giờ trên phần thân vỏ đã trở nên quá quen thuộc. Chi tiết kỹ thuật này thường được các hãng quảng bá đi kèm với những thông số chống nước khủng lên tới hàng trăm, hàng ngàn mét. Đó chính là van thoát khí Helium.

Van khí helium còn được gọi là van thoát khí helium, dùng để giảm bớt áp lực bên trong vỏ đồng hồ khi thợ lặn đeo đồng hồ trên tay và lặn xuống vùng nước có áp suất lớn hơn 300m (30ATM)

Tuy nhiên, van khí Helium là gì, nguyên lý vận hành của nó ra sao trên đồng hồ đeo tay và liệu một chiếc đồng hồ lặn chuyên nghiệp có bắt buộc phải sở hữu chi tiết này? Hãy cùng Viện Đồng Hồ giải mã toàn bộ bí ẩn cơ khí này ngay trong bài viết dưới đây.

Khái niệm van khí Helium là gì?

Để hiểu được công dụng của bộ phận này, trước hết chúng ta cần biết Helium là một nguyên tố hóa học tồn tại dưới dạng khí, có mật độ phân tử nhỏ thứ hai trong vũ trụ (chỉ sau Hydro). Ở những độ sâu khắc nghiệt từ 300m trở lên (tương đương áp suất hơn 30 ATM), các thợ lặn chuyên nghiệp phải sống và làm việc trong những chiếc chuông lặn hoặc khoang bão hòa chứa hỗn hợp khí thở đặc biệt chứa phần lớn là Helium.

Van khí Helium (Helium Escape Valve - HEV) thực chất là một loại van điều áp một chiều được tích hợp trên phần vỏ của đồng hồ lặn. Tác dụng cốt lõi của chiếc van này là xả lượng khí Helium vô tình xâm nhập vào bên trong vỏ đồng hồ ra ngoài môi trường khi thợ lặn giảm áp để trở lại mặt nước.

Anh cần lưu ý một hiểu lầm vô cùng phổ biến: Van Helium là van điều áp giúp đưa khí từ trong ra ngoài, chứ không phải là chiếc van bơm khí Helium vào để chống nước. Nói cách khác, đây là thiết bị cơ học giải thoát áp suất nội tại chứ không có chức năng ngăn chặn nước thâm nhập. Công nghệ này được thu gọn từ các van công nghiệp và ra đời vào những năm 1960 nhờ sự đồng sáng chế của hai thương hiệu huyền thoại: Rolex và Doxa.

Nguyên lý hoạt động của van thoát khí Helium

Khi thợ lặn làm việc sâu dưới đáy biển trong môi trường áp suất cao, các gioăng (ron) cao su chống nước dù kín đến đâu cũng bị biến dạng phần nào. Do kích thước nguyên tử của Helium siêu nhỏ, chúng sẽ dễ dàng xuyên qua hệ thống gioăng để len lỏi và tích tụ vào bên trong bộ máy đồng hồ cho đến khi bão hòa.

Bản vẽ kỹ thuật cấu tạo Van Khí Helium Tự Động Của Rolex, Doxa

Quá trình nguy hiểm chỉ thực sự bắt đầu khi thợ lặn đi lên mặt nước (quá trình giảm áp trong phòng bão hòa). Lúc này, áp suất môi trường bên ngoài giảm xuống rất nhanh, nhưng lượng khí Helium bị nhốt bên trong vỏ đồng hồ khóa kín lại giãn nở mạnh mẽ, tạo ra một áp lực nội tại khổng lồ không ngừng tìm đường thoát ra.

Bản vẽ kỹ thuật cấu tạo Van Khí Helium Omega

Nếu đồng hồ không có van xả, phần có sức chịu đựng yếu ớt nhất trên kết cấu vỏ là mặt kính đồng hồ sẽ bị bung, nổ tung ra khỏi phần niềng. Đồng hồ mất đi lớp kính bảo vệ sẽ lập tức bị hủy hoại bộ kim, mặt số và ngừng hoạt động hoàn toàn. Khi có van HEV, hệ thống sẽ mở ra để giải phóng khí kịp thời, bảo vệ an toàn cho cỗ máy.

Bản vẽ kỹ thuật cấu tạo của Van Khí Helium Không Tự Động

Phân loại các dạng van khí Helium trên đồng hồ hiện nay

Tùy thuộc vào triết lý thiết kế và công nghệ của từng hãng sản xuất, van thoát khí Helium trên đồng hồ được chia làm hai loại chính:

Loại Van Khí Helium	Cơ Chế Vận Hành Thực Tế	Ưu Điểm Nổi Bật	Nhược Điểm Cần Lưu Ý	Thương Hiệu Ứng Dụng Tiêu Biểu
Van tự động (Automatic HEV)	Tự động kích hoạt xả khí khi áp suất nội tại đạt đến ngưỡng chênh lệch quy định.	Người dùng hoàn toàn không cần thao tác, độ an toàn cực cao khi lặn sâu.	Cấu trúc cơ học bên trong phức tạp, khó bảo dưỡng sâu.	Rolex (Sea-Dweller), Doxa Sub, Tudor.
Van thủ công (Manual HEV)	Thiết kế dưới dạng một núm vặn/rút phụ ở góc 10h trên thân vỏ.	Cấu trúc bền bỉ, mang tính thẩm mỹ cơ khí hầm hố rất cao.	Bắt buộc phải nhớ vặn mở van khi giảm áp và phải khóa chặt khi ở trên bờ để tránh vào nước.	Omega (Seamaster Diver 300M).

Phân tử khí Helium bị nén bên trong đồng hồ không ngừng muốn thoát ra còn phân tử khí Helium bên ngoài lại không ngừng xâm nhập vào khiến cho đồng hồ không chịu nổi áp lực dẫn đến hư hỏng

Đồng hồ lặn không có van khí Helium có tốt không?

Câu trả lời là: Không nhất thiết phải có van Helium thì đồng hồ mới lặn được chuyên nghiệp.

Trên thực tế, van Helium chỉ thực sự cần thiết cho những thợ lặn bão hòa (Saturated Diver) phải ở lâu ngày trong khoang chứa khí nén cường độ cao dưới đáy biển. Đối với những người lặn biển thông thường (Recreational Diver) xuống độ sâu dưới 100m, khí Helium không thể thâm nhập vào máy.

Hơn thế nữa, một số nhà sản xuất đồng hồ lặn lừng danh thế giới (điển hình là dòng Seiko Tuna của Nhật Bản) lại chọn một hướng đi hoàn toàn khác. Thay vì trang bị van xả khí, họ thiết kế bộ vỏ dày đặc biệt, sử dụng chất liệu Titanium siêu bền cùng hệ thống gioăng chữ L độc quyền bọc kín bộ máy. Cấu trúc này mạnh và kín đến mức ngăn chặn tuyệt đối không cho phân tử khí nhỏ nhẹ như Helium có cơ hội lọt vào bên trong. Chính vì vậy, dòng đồng hồ này không cần van Helium nhưng vẫn có độ bền và khả năng chống nước trên bờ lẫn dưới biển vượt trội hơn nhiều dòng máy khác.

Van khí Helium là một trang bị không nhất thiết phải có trên các mẫu đồng hồ lặn

💡 Góc Nhìn Chuyên Gia: Hiểm Họa Vào Nước Từ Những Chiếc Van Helium Thủ Công

Theo chia sẻ từ chuyên gia Trường Omega: "Đối với các dòng đồng hồ lặn sử dụng van Helium dạng núm vặn thủ công (như dòng Omega Seamaster), sai lầm chí mạng của người dùng là quên không vặn chặt ren khóa của núm van này khi sử dụng hàng ngày trên bờ hoặc khi đi bơi, đi tắm. Dù núm chỉnh giờ chính đã được khóa chặt, nhưng chỉ cần núm van Helium bị hở, nước sẽ lập tức theo đường ống van xâm nhập thẳng vào khoang máy, gây rỉ sét và phá hủy bộ chuyển động. Ngoài ra, sau nhiều năm sử dụng, các hệ thống gioăng cao su bên trong van Helium tự động cũng sẽ bị lão hóa, xơ cứng, làm mất đi khả năng chống nước ban đầu của đồng hồ."

🛠 Viện Đồng Hồ - Trường Omega: Trung tâm sửa chữa và thử áp suất nước đồng hồ lặn uy tín số 1

Đồng hồ lặn biển sâu với hệ thống van điều áp phức tạp luôn đòi hỏi những quy chuẩn bảo dưỡng định kỳ vô cùng khắt khe. Việc tháo lắp bộ vỏ chống nước chuyên dụng, thay thế các hệ thống gioăng đáy, gioăng núm và gioăng van khí Helium yêu cầu kỹ thuật viên phải có tay nghề chuyên sâu cùng hệ thống máy móc kiểm tra áp lực nước chân không đạt tiêu chuẩn quốc tế.

Tại Việt Nam, Viện Đồng Hồ cùng chuyên gia Trường Omega tự hào là địa chỉ uy tín hàng đầu, chuyên tiếp nhận căn chỉnh, lau dầu bảo dưỡng chuyên sâu và khắc phục các sự cố vào nước, thay mặt kính cho các dòng đồng hồ lặn cao cấp.

Trường Omega - Chuyên gia thẩm định đồng hồ chính hãng

Điểm khác biệt vượt trội tại hệ thống Viện Đồng Hồ:

• Hơn 20 năm chiều sâu kinh nghiệm: Được dẫn dắt trực tiếp bởi chuyên gia Trường Omega, am tường kết cấu vỏ chống áp lực cao của các thương hiệu xa xỉ (Rolex, Omega, Doxa, Seiko...).

• Hạ tầng kỹ thuật đạt chuẩn Thụy Sỹ: Sở hữu các thiết bị đo áp suất nước bằng áp khối chân không hiện đại, cam kết đồng hồ sau khi tháo lắp bảo dưỡng luôn đạt đúng thông số chống nước nguyên bản của nhà sản xuất.

• Linh phụ kiện thay thế chính hãng: Cung cấp dịch vụ thay mặt kính đồng hồ Sapphire nguyên khối chịu lực, thay mới hệ thống gioăng cao su kháng nước, cung cấp dây cao su lặn biển cao cấp và hộp xoay đồng hồ bảo quản tiêu chuẩn với chế độ bảo hành dài hạn, minh bạch.

🌐 CỖ MÁY LẶN BIỂN SÂU CỦA ANH ĐANG CÓ DẤU HIỆU BỊ HẤP HƠI NƯỚC, KHÓA REN VAN HELIUM BỊ KẸT, HOẶC ĐÃ ĐẾN KỲ HẠN LAU DẦU BẢO DƯỠNG ĐỊNH KỲ?

Đừng mạo hiểm gửi gắm cỗ máy chống áp lực cao đắt giá của anh tại những cơ sở không có máy test nước chuyên dụng. Hãy liên hệ ngay với các chuyên gia tại Viện Đồng Hồ để tri kỷ thời gian của anh được chăm sóc một cách an toàn, chuẩn xác và đẳng cấp nhất!

• Hotline / Zalo: 094.333.6866

• Hệ thống Website chính thức: VienDongHo.vn | TruongOmega.com

• Viện Đồng Hồ - Sản phẩm & dịch vụ số 1 cho đồng hồ chính hãng.